Blog: Prinsjesdag 2019...Innoveren en toekomstgericht

«Terug naar overzicht Volgend artikel Gebruik toetsenbord Navigation voor navigatie
Op 17 september heeft Koning Willem-Alexander voor de zevende keer de troonrede voorgelezen aan de leden van de Staten-Generaal. Hoewel de grootste vraag van dit jaar was of er sprake is van een koninklijke baard, zijn wij natuurlijk ook benieuwd wat de nieuwe miljoenennota voor ons gaat betekenen op het gebied van het aanbestedingslandschap in Nederland.

Ook dit jaar was de miljoenennota alweer ruim voor de troonrede uitgelekt en stonden de kranten vol van het goede nieuws voor de gewone burger: we gaan er allemaal op vooruit in 2020! Dat betekent dat er ook elders partijen zijn die moeten inleveren. De ondernemers gaan meer belasting betalen, ook de grote multinationals als Shell en Phillips. Ook de zelfstandigenaftrek wordt over de komende tien jaar verminderd. Kijkend naar de wereld van aanbesteden, zijn het de thema’s duurzaamheid (klimaatakkoord) en innovatie die dit jaar in de troonrede de boventoon voeren. 

Duurzaamheid, in de troonrede én in de outfits
De koning stond uitgebreid stil in zijn rede bij het klimaatakkoord en de doelstelling voor een klimaatneutraal Nederland in 2050. Deze doelen moeten behaald worden waarbij de rekening eerlijk verdeeld moet worden. Om dit te bereiken is het nodig te werken aan duurzame landbouw en schone mobiliteit. Er liggen dan ook veel kansen voor het innovatieve bedrijfsleven. Dit gaan wij in het komend jaar hopelijk ook terug zien in de publicaties van aanbestedingen.

Zoals elk jaar maken de leden van de Staten-Generaal van de mogelijkheid gebruik om met hun schoenen, kleding en hoofddeksels een politiek en sociaal statement te maken. Zo ook Minister van Defensie Ank Bijleveld. Zij droeg een  jurk gemaakt van een patchwork van stukjes uniform van de vier krijgsmachtonderdelen. De jurk, haar hoedje en de bijpassende handtas zijn gemaakt van verschillende kledingstukken en afgeschreven stoffen. Met de gekozen outfit staat zij niet alleen stil bij 75 jaar bevrijding, maar besteedt tegelijkertijd aandacht aan duurzaamheid in het algemeen en de mogelijkheid van hergebruik van materialen in het bijzonder.

Ook parlementslid Carla Dik-Faber van de ChristenUnie had dit jaar een opvallende en duurzame outfit. Zij droeg een outfit met zeewier uit de Oosterschelde als grondstof. Voor de outfit is het zeewier ontwikkeld tot garen en daarna gebruikt voor het borduurwerk op de creatie. Het staat voor vernieuwend, duurzaam en lokaal geproduceerd.

Meer aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
De creativiteit die enkele van de leden van de Staten-Generaal laten zien in hun kledingkeuze, wordt steeds vaker ook gevraagd van inschrijvers op het gebied van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Waar vroeger enkel sprake was van 5% omzet investeren in Social Return, komen er steeds meer mogelijkheden om deze investering te doen op een wijze passend bij je organisatie en branche: Maatwerk voor Mensen. Zo is de overheid samen met verschillende organisaties gestart met de opzet van proeftuinen om op een andere manier ideeën en belangen van organisaties samen  te brengen. Daarnaast zijn er mogelijkheden voor sociaal inkopen vanuit je bedrijf bij andere sociale organisaties. 

Naast Social Return is ook duurzaamheid in veel aanbestedingen een vast terugkerend onderwerp. Daarbij is het vaak wel zoeken voor inschrijvers naar onderscheidend vermogen binnen hun dienstverlening op het gebied van duurzaamheid. Maar als we dat even omdenken: zoeken betekent ook kansen om te innoveren! Niet elk vraagstuk kan met een financiële injectie worden opgelost: innovatie en partnerschap zijn hierbij erg van belang

De koning sprak over de diverse uitdagingen die Nederland rijk is op het gebied van onderwijs (waaronder het lerarentekort), maar ook de ontwikkelingen in de zorg. Hoe zorgen wij voor voldoende liefdevolle handen aan het bed en in de thuiszorg en hoe passen wij technische zorginnovaties zo breed mogelijk toe? Nederland heeft een rijke historie van het komen tot verstandige compromissen in het brede midden, gaf de koning aan. Maar hoe zit dit als we kijken naar het huidige aanbestedingslandschap?

Concurrentiegerichte dialoog
Wij hebben gelukkig diverse instrumenten tot onze beschikking om als overheid en markt te komen tot innovatieve en haalbare oplossingen/compromissen. De concurrentiegerichte dialoog en de marktconsultatie zijn zeer geschikt om de innovatieve kennis van de markt optimaal te benutten en zo ook terug te laten komen in de aanbesteding. De concurrentiegerichte dialoog wordt inmiddels al regelmatig ingezet bij veelal complexe materie zoals de (jeugd)zorg bij gemeenten, maar zou wat mij betreft vaker ingezet mogen worden. Het is weliswaar een intensief traject met veel dialogen met zowel leveranciers als belanghebbenden, maar het leidt wel tot haalbare en vaak ook innovatieve oplossingen en/of samenwerkingen die anders niet tot stand zouden zijn gekomen. Een mooi voorbeeld in het innovatieve traject van de gemeente Rotterdam in samenwerking met Resolt Innovative Procurement in 2018 rondom het doelgroepen vervoer. Een traject dat werd beloond met de Procura+ award. 

“Goede voorzieningen kosten nu eenmaal geld, dat eerst moet worden verdiend.”

Kijk, daar tipt de koning een goed punt aan, die ook zo door te vertalen is naar het vak van inkoop en het inschrijven op deze aanbestedingen. Met alle gewenste innovaties en doelstellingen van een klimaatneutraal Nederland in 2050 moet innovatie en verduurzaming ook terug gaan komen in de uitvragen in de aanbestedingen. 

De trend van meer aandacht voor MVO in het algemeen en duurzaamheid in het bijzonder is al eerder ingezet en zal zich ook voortzetten in de komende jaren. Op dit moment zie ik helaas te vaak dat er veel van inschrijvers wordt verwacht: een hoge kwaliteit van dienstverlening, tegen vaak erg scherpe, zo niet onrealistische, prijsstellingen. Extra wordt daarbij nog van inschrijvers verwacht dat zij met innovatieve oplossingen komen voor hun dienstverlening met oog voor Social Return én duurzaamheid. 

Als we echt willen innoveren, zullen wij hiervoor ook ruimte moeten creëren in het aanbestedingsproces en dan met name ook in het verdienmodel van de gevraagde dienstverlening. Bedrijven zijn uiteraard bereid te investeren in nieuwe ontwikkelingen, maar moeten natuurlijk wel de middelen blijven houden om deze innovaties mogelijk te kunnen maken. Dus doe eens gek als inkoper en bepaal de tarieven voor de dienstverlening samen met de markt in de marktconsultatie en ga voor een 100% kwaliteitsaanbesteding waarbij de tarieven voor alle partijen gelijk zijn, of kies voor een EMVI waar prijs maar 10% van het totaalbeeld is. Eens kijken wat er dan gebeurt… 

In dit kader ben ik ook erg blij met de publicatie van de handreiking tenderkostenvergoeding door PIANOo vorig jaar. Hierbij zijn duidelijke kaders afgegeven voor het toepassen van een tenderkostenvergoeding. Iets wat in mijn optiek de innovatiekracht bij bedrijven positief kan versterken in het aanbestedingsproces, door al tijdens de aanbesteding een vergoeding beschikbaar te stellen bij complexe en innovatie aanbestedingstrajecten.

Politiek en overheid van en voor iedereen
De koning stipte kort aan dat de Overheid er moet zijn voor iedereen. Daarbij is het belangrijk dat iedereen goed wordt geholpen. De komende jaren gaat de overheid aan de slag met het vernieuwen van de ICT, het oplossen van het personeelstekort en het vereenvoudigen van de (beleids)regels van Uitvoeringsorganisaties UWV en de Belastingdienst zodat de dienstverlening weer eenvoudiger wordt en beter aansluit op wat burgers nodig hebben. Kortom, de menselijke maat moet weer terugkomen.

Veel van de producten en diensten die de overheid aanbesteed zijn direct of indirect voor burgers. Als de overheid wil dat deze producten en diensten goed aansluiten op de behoefte van deze zelfde burgers, dan is het in mijn optiek ook van belang deze burgers meer te betrekken bij een aanbesteding. Daar hebben wij al een goed instrument voor in de vorm van de eerder genoemde concurrentiegerichte dialoog. In deze dialoog is het mogelijk niet alleen leveranciers/aanbieders van de dienst in de dialoog te betrekken, maar ook degenen die de dienst nodig hebben of gebruiken. Door ook met hen in gesprek te gaan, ontstaat een beter beeld van de situatie en behoefte en kan de aanbestedende dienst samen met leveranciers en de ‘eindgebruikers’ komen tot een zo goed mogelijk aansluitende dienstverlening of product.

Innoveren en verduurzamen? Graag! Maar wel samen.
Wij staan met Nederland voor de mooie uitdaging om ons land gezond te houden op financieel gebied maar ook klimaattechnisch. Voor innovatie is partnerschap nodig én financiële ruimte om te ontwikkelen. De middelen zijn er om dit ook op het gebied van aanbestedingen mogelijk te maken, namelijk de inzet van de marktconsultatie, de concurrentie gerichte dialoog en de handreiking tenderkostenvergoeding. Nu mogen we er alleen nog meer gebruik van gaan maken in 2020. Ik kijk uit naar de resultaten!

Lenneke Blokx, consultant bij Appeldoorn Tendermanagement 
Contact: Lenneke@appeldoorntm.nl, telefoon 013 - 544 4312  

Appeldoorn Tendermanagement al 16 jaar succesvol in (Europese) aanbestedingen! Hoe dan? 

Lees het hier.

Wilt u binnen één minuut weten waar wij voor staan? Bekijk dan deze bedrijfsvimeo.

Afspraak maken? Wij zijn gevestigd in Tilburg en Maarssen.
Zien we je daar?

Aanbestedingen in de bouw? Maak kennis met Tenderbuilders!